(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 161

॥ శ్రీః ॥
7.161. అధ్యాయః 161
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
ద్రౌణిధృష్టద్యుంనయోర్యుద్ధం। ద్రౌణిపరాక్రమః॥ 1 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-161-0x(4705)(52314)
దుర్యోధనేనైవముక్తో ద్రౌణిరాహవదుర్మదః।
చకారారివధే యత్నమింద్రో దైత్యవధే యథా।
ప్రత్యువాచ మహాబాహుస్తవ పుత్రమిదం వచః॥ 7-161-1(52315)
సత్యమేతన్మహాబాహో యథా వదసి కౌరవ।
ప్రియా హి పాండవా నిత్యం మమ చాపి పితుశ్చ మే॥ 7-161-2(52316)
తథైవావాం ప్రియౌ తేషాం న తు యుద్ధే కురూద్వహ।
శక్తితస్తాత యుధ్యామస్త్యక్త్వా ప్రాణానభీతవత్॥ 7-161-3(52317)
అహం కర్ణశ్చ శల్యశ్చ కృపో హార్దిక్య ఏవ చ।
నిమేషాత్పాండవీం సేనాం క్షపయేమ నృపోత్తమ॥ 7-161-4(52318)
తే చాపి కౌరవీం సేనాం నిమేషార్ధాత్కురూద్వహ।
క్షపయేయుర్మహాబాహో న స్యామ యది సంయుగే॥ 7-161-5(52319)
యుధ్యామ పాండవాచ్ఛక్త్యా తే చాప్యస్మాన్యథాబలం।
తేజస్తేజః సమాసాద్య ప్రశమం యాతు భారత॥ 7-161-6(52320)
అశక్త్యా తరసా జేతుం పాండవానామనీకినీ।
జీవత్సు పాండుపుత్రేషు తద్ధి సత్యం బ్రవీమి తే॥ 7-161-7(52321)
ఆత్మార్థం యుధ్యమానాస్తే సమర్థాః పాండునందనాః।
కిమర్థం తవ సైన్యాని న హనిష్యంతి భారత॥ 7-161-8(52322)
త్వం తు లుబ్ధతమో రాజన్నికృతిజ్ఞశ్చ కౌరవ।
సర్వాభిశంకీ మానీ చ తతోఽస్మానభిశంకసే॥ 7-161-9(52323)
మన్యే త్వం కుత్సితో రాజన్పాపాత్మా పాపపూరుషః।
అన్యానపి స నః క్షుద్ర శంకసే పాపభావితః॥ 7-161-10(52324)
అహం తు యత్నమాస్థాయ త్వదర్థే త్యక్తజీవితః।
ఏష గచ్ఛామి సంగ్రామం త్వత్కృతే కురునందన।
యోత్స్యేఽహం శత్రుభిః సార్ధం జేష్యామి చ వరాన్వరాన్॥ 7-161-11(52325)
పాంచాలైః సహ యోత్స్యామి సోమకైః కేకయైస్తథా।
పాండవేయైశ్చ సంగ్రామే త్వత్ప్రియార్థమరిందమ॥ 7-161-12(52326)
అద్య మద్బాణనిర్దగ్ధాః పాంచాలాః సోమకాస్తథా।
సింహేనేవార్దితా గావో విద్రవిష్యంతి సర్వశః॥ 7-161-13(52327)
అద్య ధర్మసుతో రాజా దృష్ట్వా మమ పరాక్రమం।
అశ్వత్థామమయం లోకం మంస్యతే సహ సోమకైః॥ 7-161-14(52328)
ఆగమిష్యతి నిర్వేదం ధర్మపుత్రో యుధిష్ఠిరః।
దృష్ట్వా వినిహతాన్సంఖ్యే పాంచాలాన్సోమకైః సహ॥ 7-161-15(52329)
యే మాం యుద్ధేఽభియోత్స్యంతి తాన్హనిష్యామి భారత।
న హి తే వీర మోక్ష్యంతే మద్బాహ్వంతరమాగతాః॥ 7-161-16(52330)
ఏవముక్త్వా మహాబాహుః పుత్రం దుర్యోధనం తవ।
అభ్యవర్తత యుద్ధాయ త్రాసయన్సర్వధన్వినః।
చికీర్షుస్తవ పుత్రాణాం ప్రియం ప్రాణభృతాం వరః॥ 7-161-17(52331)
తతోఽబ్రవీత్సకైకేయాన్పాంచాలాన్గౌతమీసుతః॥ 7-161-18(52332)
ప్రహరధ్వమితః సర్వే మమ గాత్రే మహారథాః।
స్థిరీభూతాశ్చ యుధ్యధ్వం దర్శయంతోఽస్త్రలాఘవం॥ 7-161-19(52333)
ఏవముక్తాస్తు తే సర్వే శస్త్రవృషీరపాతయన్।
ద్రౌణిం ప్రతి మహారాజ జలం జలధరా ఇవ॥ 7-161-20(52334)
తాన్నిహత్య శరాంద్రౌణిర్దశ వీరానపోథయత్।
ప్రముఖే పాండుపుత్రాణాం ధృష్టద్యుంనస్య చ ప్రభో॥ 7-161-21(52335)
తే హన్యమానాః సమరే పాంచాలాః సోమకాస్తథా।
పరిత్యజ్య రణే ద్రౌణిం వ్యద్రవంత దిశో దశ॥ 7-161-22(52336)
తాందృష్ట్వా ద్రవతః శూరాన్పాంచాలాన్సహసోమకాన్।
ధృష్టద్యుంనో మహారాజ ద్రౌణిమభ్యద్రవద్రణే॥ 7-161-23(52337)
తతః కాంచనచిత్రాణాం సజలాంబుదనాదినాం।
వృతః శతేన శూరాణాం రథానామనివర్తినాం॥ 7-161-24(52338)
పుత్రః పాంచాలరాజస్య ధృష్టద్యుంనో మహారథః।
ద్రౌణిమిత్యబ్రవీద్వాక్యం దృష్ట్వా యోధాన్నిపాతితాన్॥ 7-161-25(52339)
ఆచార్యపుత్ర భద్రం తే కిమన్యైర్నిహతైస్తవ।
సమాగచ్ఛ మయా సార్ధం యది శూరోఽసి సంయుగే।
అహం త్వాం నిహనిష్యామి తిష్ఠేదానీం మమాగ్రతః॥ 7-161-26(52340)
తతస్తమాచార్యసుతం ధృష్టద్యుంనః ప్రతాపవాన్।
మర్మభిద్భిః శరైస్తీక్ష్ణైర్జఘాన భరతర్షభ॥ 7-161-27(52341)
తే తు పంక్తీకృతా ద్రౌణిం శరా వివిశురాశుగాః।
రుక్మపుంఖాః ప్రసన్నాగ్రాః సర్వకాయావదారణాః।
మధ్వర్థిన ఇవోద్దామా భ్రమరాః పుష్పితం ద్రుమం॥ 7-161-28(52342)
సోఽతివిద్ధో భృశం క్రుద్ధః పదాక్రాంత ఇవోరగః।
మానీ ద్రౌణిరసంభ్రాంతో బాణపాణిరభాషత॥ 7-161-29(52343)
ధృష్టద్యుంన స్థిరో భూత్వా ముహూర్తం ప్రతిపాలయ।
యావత్త్వాం నిశితైర్బాణైః ప్రేషయామి యమక్షయం॥ 7-161-30(52344)
ద్రౌణిరేవమథాభాష్య పార్షతం పరవీరహా।
ఛాదయామాస బాణౌఘైః సమంతాల్లుఘుహస్తవత్॥ 7-161-31(52345)
స బాధ్యమానః సమరే ద్రౌణినా యుద్ధదుర్మదః।
ద్రౌణిం పాంచాలతనయో వాగ్భిరాతర్జయత్తదా॥ 7-161-32(52346)
న జానీషే ప్రతిజ్ఞాం మే విప్రోత్పత్తిం తథైవ చ।
ద్రోణం హత్వా కిల మయా హంతవ్యస్త్వం సుదుర్మతే॥ 7-161-33(52347)
తతస్త్వాఽహం న హన్ంయద్య ద్రోణే జీవతి సంయుగే॥ 7-161-34(52348)
ఇమాం తు రజనీం ప్రాప్తామప్రభాతాం సుదుర్మతే।
నిహత్య పితరం తేఽద్య తతస్త్వామపి సంయుగే।
నేష్యామి ప్రేతలోకాయ హ్యేతన్మే మనసి స్థితం॥ 7-161-35(52349)
యస్తే పార్థేషు విద్వేషో యా భక్తిః కౌరవేషు చ।
తాం దర్శయ స్థిరో భూత్వా న మే జీవన్విమోక్ష్యసే॥ 7-161-36(52350)
యో హి బ్రాహ్మణ్యముత్సృజ్య క్షత్రధర్మరతో ద్విజః।
స వధ్యః సర్వలోకస్య యథా త్వం పురుషాధమః॥ 7-161-37(52351)
ఇత్యుక్తః పరుషం వాక్యం పార్షతేన ద్విజోత్తమః।
క్రోధమాహారయత్తీవ్రం తిష్ఠతిష్ఠేతి చాబ్రవీత్॥ 7-161-38(52352)
నిర్దహన్నివ చక్షుర్భ్యాం పార్షతం సోఽభ్యవైక్షత।
ఛాదయామాస చ శరైర్నిఃశ్వసన్పన్నగో యథా॥ 7-161-39(52353)
స చ్ఛాద్యమానః సమరే ద్రౌణినా రాజసత్తమ।
సర్వపాంచాలసేనాభిః సంవృతో రథసత్తమః॥ 7-161-40(52354)
నాకంపత మహాబాహుః స్వవీర్యం సముపాశ్రితః।
సాయకాంశ్చైవ వివిధానశ్వత్థాంని ముమోచ హ॥ 7-161-41(52355)
తౌ పునః సన్న్యవర్తేతాం ప్రాణద్యూతపణే రణే।
నిపీడయంతౌ బాణౌఘైః పరస్పరమమర్షిణౌ।
ఉత్సృజంతౌ మహేష్వాసౌ శరవృష్టీః సమంతతః॥ 7-161-42(52356)
ద్రౌణిపార్షతయోర్యుద్ధం ఘోరరూపం భయానకం।
దృష్ట్వా సంపూజయామాసుః సిద్ధచారణవాదికాః॥ 7-161-43(52357)
శరౌఘైః పూరయంతౌ తావాకాశం చ దిశస్తథా।
అలక్ష్యౌ సమయుధ్యేతాం మహత్కృత్వా శరైస్తమః॥ 7-161-44(52358)
నృత్యమానావివ రణే మండలీకృతకార్ముకౌ।
పరస్పరవధే యత్తౌ సర్వభూతభయంకరౌ॥ 7-161-45(52359)
అయుధ్యేతాం మహాబాహూ చిత్రం లఘు చ సుష్ఠు చ।
సంపూజ్యమానౌ సమరే యోధముఖ్యైః సహస్రశః॥ 7-161-46(52360)
తౌ ప్రబుద్ధౌ రణే దృష్ట్వా వనే వన్యౌ గజావివ।
ఉభయోః సేనయోర్హర్షస్తుములః సమపద్యత॥ 7-161-47(52361)
సింహనాదరవాశ్చాసందధ్ముః శంఖాంశ్చ సైనికాః।
వాదిత్రాణ్యభ్యవాద్యంత శతశోఽథ సహస్రశః॥ 7-161-48(52362)
తస్మింస్తు తుములే యుద్ధే భీరుణాం భయవర్ధనే।
ముహూర్తమపి తద్యుద్ధం సమరూపం తదాఽభవత్॥ 7-161-49(52363)
తతో ద్రౌణిర్మహారాజ పార్షతస్య మహాత్మనః।
ధ్వజం ధనుస్తథా ఛత్రముభౌ చ పార్ష్ణిసారథీ।
సూతమశ్వాంశ్చ చతురో నిహత్యాభ్యద్రవద్రణే॥ 7-161-50(52364)
పాంచాలాంశ్చైవ తాన్సర్వాన్బాణైః సన్నతపర్వభిః।
వ్యద్రావయదమేయాత్మా శతశోఽథ సహస్రశః॥ 7-161-51(52365)
తతస్తు వివ్యథే సేనా పాండవీ భరతర్షభ।
దృష్ట్వా ద్రౌణేర్మహత్కర్మ వాసవస్యేవ సంయుగే॥ 7-161-52(52366)
శతేన చ శతం హత్వా పాంచాలానాం మహారథః।
త్రిభిశ్చ నిశితైర్బాణైర్హత్వా త్రీన్వై మహారథాన్॥ 7-161-53(52367)
ద్రౌణిర్ద్రుపదపుత్రస్య ఫల్గునస్య చ పశ్యతః।
నాశయామాస పాంచాలాన్భూయిష్ఠం యే వ్యవస్థితాః॥ 7-161-54(52368)
తే వధ్యమానాః పాంచాలాః సమరే సహ సృంజయైః।
అగచ్ఛంద్రౌణిముత్సృజ్య విప్రకీర్ణరథధ్వజాః॥ 7-161-55(52369)
స జిత్వా సమరే శత్రూంద్రోణపుత్రో మహారథః।
ననాద సుమహానాదం తపాంతే జలదో యథా॥ 7-161-56(52370)
స నిహత్య బహూంఛూరానశ్వత్థామా వ్యరోచత।
యుగాంతే సర్వభూతాని భస్మ కృత్వేవ పావకః॥ 7-161-57(52371)
సంపూజ్యమానో యుధి కౌరవేయై--
ర్నిర్జిత్య సంఖ్యేఽరిగణాన్సహస్రశః।
వ్యరోచత ద్రోణసుతః ప్రతాపవా--
న్యథా సురేంద్రోఽరిగణాన్నిహత్య వై॥ ॥ 7-161-58(52372)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి ఘటోత్కచవధపర్వణి చతుర్దశరాత్రియుద్ధే ఏకషష్ట్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 161 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-161-9 నికృతిర్వంచనం॥
5-161-43 వాదికాః వందినః॥
5-161-161 ఏకషష్ట్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.